Leblebinin Hikâyesi: Nohuttan Çıtır Bir Geleneğe

Çay bardağının yanında bir avuç leblebi, Anadolu’da misafirliğin, sohbetin ve maç keyfinin en tanıdık eşlikçilerinden biridir. Basit bir nohudun sabır ve ustalıkla nasıl bu kadar sevilen bir çereze dönüştüğünü hiç düşündünüz mü? Leblebinin hikâyesi, aslında bir zanaatın hikâyesidir.

Nohuttan leblebiye

Leblebinin hammaddesi nohuttur. Geleneksel yöntemde nohutlar önce boyutlarına göre ayrılır, temizlenir ve nemlendirilir. Ardından kavrulur ve dinlendirilir; bu kavurma ve dinlendirme adımları, ürünün türüne göre birkaç kez tekrarlanır. Her aşama, nohudun içindeki nemi dengeli biçimde azaltır ve ona leblebiye özgü o kendine has kıtır dokuyu kazandırır. Kısacası iyi bir leblebinin sırrı, acele etmemekte saklıdır.

Sarı, beyaz, çifte kavrulmuş…

Leblebi tek bir çeşitten ibaret değildir. En yaygın olanı, kabuğuyla kavrulan ve altın sarısı rengini buradan alan sarı leblebidir. Tuzlu versiyonu, çerez tabaklarının vazgeçilmezidir. Çifte kavrulmuş sarı leblebi, ek kavurma sayesinde daha koyu renkli, daha kıtır ve daha yoğun aromalıdır. Kabuğu soyulmuş, açık renkli ve hafif dokulu beyaz leblebi ise sade lezzetiyle her yaştan damağa hitap eder. Bunların yanında şekerli, çikolatalı ya da çıtır kaplamalı soslu leblebiler gibi modern yorumlar da raflarda kendine yer bulmuştur.

Çorum’dan Denizli’ye bir gelenek

Türkiye’de leblebi denince akla ilk gelen şehir Çorum’dur; şehir, leblebi üretimindeki köklü geleneğiyle ünlüdür. Ancak leblebi ustalığı yalnızca tek bir şehre sığmaz. Anadolu’nun pek çok yerinde küçük kavurma atölyeleri, kuşaktan kuşağa aktarılan tariflerle bu geleneği yaşatmıştır.

Seyran’ın hikâyesi de tam olarak böyle başlar: Firmamız kuruyemiş üretimindeki yolculuğuna 1950’li yıllarda Sadık Çaputçu’nun Denizli’deki evinin altındaki küçük imalathanesinde leblebi kavurarak başlamıştır. Bugün modern tesislerimizde pek çok farklı kuruyemiş üretiyor olsak da, leblebiye duyduğumuz özel ilgi o küçük imalathaneden bize kalan en değerli mirastır.

Sofradaki yeri

Leblebinin en klasik eşlikçisi elbette çaydır. Kış akşamlarında sobanın başında, bayram ziyaretlerinde ikram tabaklarında ya da uzun yolculuklarda cepte taşınan küçük paketlerde hep oradadır. Karışık çerezlerin olmazsa olmazıdır; kuru üzümle birlikte tüketmek ise pek çok evde sevilen bir alışkanlıktır. Leblebinin öğütülüp toz şekerle karıştırılmasıyla yapılan leblebi tozu da birçok kişinin çocukluk hatırası olarak bilinir.

Nohudun gücü

Leblebi, nohuttan yapıldığı için bitkisel protein ve lif içeren bir atıştırmalıktır. Doyurucu yapısı sayesinde ara öğünlerde tercih edilir. Yine de her atıştırmalıkta olduğu gibi porsiyon kontrolü önemlidir; özellikle tuzlu çeşitleri tüketirken ölçülü olmakta fayda var.

Leblebi nasıl saklanır?

Leblebi neme karşı hassastır; açık kaldığında kıtırlığını kısa sürede kaybeder. Paketi açtıktan sonra ağzını sıkıca kapatmak ya da leblebiyi hava almayan bir kavanoza aktarıp serin ve kuru bir yerde saklamak, ilk günkü çıtırlığını korumanın en kolay yoludur.

Bir dahaki sefere bir avuç leblebi aldığınızda, o küçük tanelerin arkasındaki sabrı ve ustalığı hatırlayın. Afiyet olsun!